زونا :دكتر سعيد شفيعيان - متخصص پوست - مو و زيبايى [ July 19, 2005 ]

ايران :زونا يك بيمارى ويروسى است كه ناشى از فعال شدن مجدد ويروس آبله مرغان مى باشد. بدين معنى كه پس از ابتلا به آبله مرغان در زمان كودكى يا نوجوانى ويروس در مراكز عصبى خاصى به صورت نهفته و غيرفعال باقى مى ماند و در اثر برخى عوامل مجدداً فعال شده و خود را از طريق مسير اعصاب به سطح پوست مى رساند.
چه افرادى به زونا مبتلا مى شوند؟ بيمارى اغلب در افراد مسن ديده مى شود ولى در افراد جوان هم بروز بيمارى نامحتمل نيست. يك فرد در طول عمر خود به احتمال ۱۰ تا ۲۰درصد به زونا مبتلا مى شود. بنابراين با اين شانس بالا از گرفتارى كمتر خانواده اى است كه زونا را در يكى از اعضاى خود بخصوص اعضاى مسن تر تجربه نكرده باشد. افرادى كه از وضعيت سيستم ايمنى خوبى برخوردار نيستند با احتمال بيشتر به اين بيمارى مبتلا مى شوند. ضربات، جراحى و سينوزيست در شروع علائم بيمارى گاهى دخيل هستند.
علائم زونا چيست؟ همان طورى كه پيشتر ذكر شد حركت ويروس از طريق مسيرهاى عصبى و رسيدن به سطح پوست مخاط عامل پيدايش علائم است. اغلب قبل از شروع علائم پوستى در محل مبتلا درد ايجاد مى شود. اين درد مى تواند همراه سوزش و خارش و يا احساس گزگز شدن باشد. اين درد براساس منطقه گرفتار مى تواند با دردهاى قلبى، سنگ كليه ومشكلات روده اى اشتباه گرفته شود. پس از چند روز از شروع درد علائم پوستى بروز مى كند. اغلب ضايعات پوستى در يك سمت بدن راست و يا چپ قرار دارد. ضايعات معمولاً در يك محدوده مشخص قرار گرفته اند. شايع ترين محل ابتلا تنه و در ناحيه پهلوهاست ولى ساير نقاط هم مى توانند درگير شوند از جمله صورت اندام ها. دهان و زبان و حتى چشم و گوش.در شروع ضايعات به صورت التهاب پوستى شروع مى شوند. در عرض مدت كوتاهى ضايعات پوستى به صورت تاولهاى ريز و به هم چسبيده روى پوست ديده مى شوند. تعداد ضايعات در عرض ۱ تا ۴ روز به حداكثر خود رسيده و درعرض ۷ تا ۱۰روز به صورت حال لايه بسته درمى آيند كه حدود ۲ تا ۳هفته باقى مى ماند و به تدريج درد كاهش مى يابد. با احتمال كمتر زونا با درگيرى اعصاب حركتى با اختلالات حركتى مى تواند همراه باشد.
آيا زونا مسرى است؟ هر چند شانس انتقال ويروس از فرد مبتلا به زونا كمتر از فرد مبتلا به آبله مرغان است. ولى انتقال از طريق تماس مستقيم در هفته اول پيدايش ضايعات وبا احتمال كمتر از طريق ذرات آلوده به ويروس معلق در هوا امكانپذير است. انتقال ويروس به افراد غيرايمن مى تواند سبب بروز آبله مرغان شود.
آيا زونا تكرار مى شود؟بروز مجدد زونا در افراد سالم بدون نقص ايمنى ناشايع است. بنابراين اگر فردى بيش از يكبار به زونا مبتلا شد بررسى فرداز نظر نقايص سيستم ايمنى توسط پزشك ضرورى خواهد بود.
عوارض زونا چيست؟در غالب موارد زونا بدون هيچ گونه عارضه اى بهبود مى يابدولى در مواردى مى تواند همراه برخى عوارض باشد. زمانى كه زونا صورت را مبتلا كرده با نظر پزشك بررسى از جهت احتمال درگيرى چشم گاهى ضرورت مى يابد.
يكى از عوارض مهم ديگر زونا دردهاى پس از زونا است. بدين معنى كه ۱ تا ۳ماه پس از ابتلا به زونا درد به اشكال مختلف در محل ابتلا ايجاد مى شود و براى مدت نسبتاً طولانى باقى مى ماند. اغلب اين موارد بهبود دارند و گذشت زمان شروع درد را تخفيف مى دهد ولى در برخى موارد اين مدت بسيار طولانى است.
تشخيص زونا چگونه است؟اغلب پزشكان با شرح حال و ضايعات پوستى به راحتى بيمارى را تشخيص مى دهند و به ندرت از تست هاى آزمايشگاهى استفاده مى شود.
درمان چيست؟درمان توسط پزشك معالج انجام مى گيرد ولى برخى اقدامات جانبى كمك كننده هستند. از دستكارى ضايعات بايدخوددارى نمود. استحمام روزانه با صابون وشامپوهاى ملايم مثل صابون و شامپوى بچه كمك كننده خواهد بود. پرهيز از استفاده از تركيبات موضعى جدا از موارد توصيه شده توسط پزشك عاقلانه به نظر مى رسد.