ايران :گزارشى ازورزش دختران
سميرا سامانى
شيك ترين و گران ترين لباس زمانى بر تن تو چشمك مى زند كه اندام متناسبى داشته باشى، در غير اين صورت تمام خوردن و خوابيدن هايت تبديل به كابوس مى شود. كابوسى كه هر روز و هر شب، در خانه وخيابان از جلوى رويت رژه مى رود، آنقدر كه طاقتت طاق مى شود وتصميم به جنگ بين خودت و اين خواب مخوف مى گيرى، چنانچه تا پايان جنگ ايستادگى كنى يعنى در ميانه راه پرچم سفيدى تكان ندهى يا اينكه عقب نشينى نكنى، مطمئناً نتيجه اين جنگ، چيزى جز خرابى جسم و روح ناسالم نيست.
اين گزارش نگاهى اجمالى بر علل دورى دختران وزنان جوان از ورزش دارد.
واژه ورزش وقتى به گوش مى رسد، چهره مردانه اى در ذهن به تصوير كشيده مى شود، به ويژه از آن مدلهايى كه مثل جنگ، دو گروه مقابل هم مى ايستند تا در نهايت يكى پيروزمندانه از ميدان بيرون بيايد تا به دنبال آن عده اى هورا بكشند وعده اى ديگر، سنگ پرتاب كنند.
نسرين كيانپور، مربى تكواندوى يك باشگاه خصوصى با يادآورى ۱۰ سال پيش، زمانى كه خانواده اش سرسختانه با تكواندو كار كردنش مقابله مى كردند، مى گويد: «چهره مردانه ورزش در كشورما تا حد زيادى متأثر از خانواده هاست. آنها ورزش را خطرناك تلقى مى كنند و اين تصور اشتباه تا آنجا ميان اقشار مختلف جامعه نهادينه شده كه جزئى از فرهنگ ورزش شده است».
نسرين نگاه جنسيتى به ورزش يعنى تفكيك آن به مردانه و زنانه را يكى از عوامل اساسى در دور كردن زنان از ورزش مى داند ومى گويد: «مقوله ورزش و ورزش كردن، در خانواده هاى ايرانى متأثر از نگاه جنسيتى است، يعنى ورود اكثر زنان و دختران به عرصه ورزش به ورزشهاى مجاز و مخصوص زنان محدود مى شود، در حالى كه عده اى از زنان به ورزشهايى چون ايروبيك، بدن سازى، واليبال و شنا علاقه مندند و عده اى ديگر به نشان دادن استعداد و توانمنديهايشان در رشته هايى چون كيك بوكسينگ، جودو، فوتبال، كاراته، رالى و... علاقه دارند اما وقتى در زمان انتخاب ورزش مورد علاقه با مرز ذهنى خوب و بد روبرو مى شوند، به مقابله با آن بر مى خيزند كه اكثراً راحت ترين راه حل يعنى پاك كردن صورت مسأله (ورزش نكردن) را بر مى گزينند».
«ورجه وورجه كردن كار يك دختر خوب نيست». سيما صادقى كه به تازگى دريك كلاس ورزشى ثبت نام كرده با اشاره به اين جمله مادر بزرگش گفت: «سنت و عرف جامعه ما در خصوص ورزش زنان، بسيار دست و پا گير است. مثلاً يك آقا به راحتى مى تواند در پارك ورزش كند اما اگر خانمى به دليلى چون هزينه سنگين سالنهاى ورزشى بخواهد از اماكن تفريحى عمومى مثل پاركها استفاده كند، نگاه هاى عجيب و غريبى وبعضاً معنادارى به او مى شود، به همين دليل عطاى ورزش كردن را به لقايش مى بخشند».
صادقى اين نگاه منفى به ورزش زنان را فراتر از ورزشهاى سنگين مثل رزمى مى داند و معتقد است: «وقتى دويدن و بالا و پايين پريدن زنان مشروط به اما و اگر باشد، ديگر حساب ورزشهايى از جمله رزمى كاملاً مشخص است».
اما از نظر هديه خدايى، ماجرا به اين اندازه هم سياه نيست، او كه مربى كيوكوشين است، درباره جايگاه ورزش به خصوص ورزشهاى رزمى گفت: «وضعيت فعلى ورزش بانوان بسيار بهتر از هفت هشت سال پيش است، اكثر خانواده ها به دليل ناامنى هاى موجود در اجتماع، قدرت بدنى به ويژه دفاع شخصى را براى دخترانشان لازم و حياتى مى دانند، شاهد اين مدعا ، كلاسهاى ورزشى پر از شاگرد است كه پيش از اين سابقه نداشته است».
از صبح تا شب رفت و روب كردن خانه خودش از هر ورزشى بهتر است. جارو كردن ، تى كشيدن، گردگيرى كردن، شستن و پختن مجموع كارهايى است كه عنوان ورزش در منزل را به خود گرفته است.
نسرين كيانپور پس از اشاره به فرهنگ جنسيتى ورزش به تصور و باور غلط اما رايج در ميان زنان و دختران درباره ورزش مى پردازد:«زنان به تصور اينكه كار در داخل وخارج از خانه ورزش است، بى توجه از كنار آن مى گذرند البته ريشه اين طرز تفكر غلط را باز بايددر فرهنگ جامعه جست وجو كرد. وقتى تمام برنامه هاى ورزشى راديو، تلويزيون و مطبوعات خلاصه مى شود به ورزش مردان، شكل گيرى چنين باورهايى طبيعى است».
هديه خدايى دراين رابطه مى گويد: «ورزش زنان در ايران منع تصويرى دارد يعنى در خفا و به طور پنهانى انجام مى گيرد! همين مسأله باعث مى شود كه تواناييها و كاستى هاى ورزش بانوان مشخص نشود و در همين حد موجود باقى بماند اما با رفع اين مانع به قطع افرادى براى معرفى كردن خود، كالا يا خدماتشان به عنوان اسپانسر مالى پا در اين عرصه مى گذارند كه بى ترديد تأثيرات مثبتى در رشد كمى و كيفى ورزش زنان و در نتيجه توجه زنان به ورزش خواهد داشت.
زيبايى، اصل غيرقابل انكار است. اصلى كه همه آن را دوست دارند و هيچ وقت زير سؤال نمى رود. اين اصل مى تواند مؤثرترين گام براى ورود به اين راه باشداما نكته در اين جا است كه دختران و زنان جوان به آسانى مى توانند نامتناسب بودن اندام خود را با تغيير در سايز لباس پنهان كنند، در نتيجه ضرورت ورزش را كمتر احساس مى كنند.
سيما صادقى نوع پوشش را يكى از عوامل اصلى در دورى كردنش از ورزش دانست وافزود: «لباسهايى كه به تن مى كنيم مى تواند مانع ظاهر شدن نامتناسبى اندام مان شودمگر آنكه افزايش وزن به طور كاملاً مشهود در بيايد و معمولاً تا رسيدن به اين مرحله كمتر خانمى همت رفتن به كلاس ورزش را پيدا مى كند».
با تمام اين اوصاف اكثر مردم كم و زياد با تأثيرات ورزش آشنا هستند، اما وقتى در شهر تهران بزرگ، تنها ۲۰۰ باشگاه خصوصى و ۵۰ باشگاه دولتى براى ورزش بدنسازى كه بيش از ديگر ورزشها مورد توجه خانمها قرار مى گيرد، وجود دارد، آيا دورى كردن زنان از ورزش منطقى نيست؟! مريم سليمى مسؤول يكى از همين باشگاه ها كه به همراه همسرش بالغ بر سى سال درعرصه ورزش فعال است، مى گويد: «روزگارى ماهيانه شش هزار تومان (دلار ۷ تومان) به صاحبان باشگاه هاى خصوصى كمك مى شد تا اين اماكن به دلايل مختلف چون نبود شاگرد، مشكلات اقتصادى صاحبان باشگاهها يا شاگردها و... بسته نشود اما متأسفانه حالا فقط به اين توجه مى شود كه نوار مجاز گذاشته شود، جعبه كمكهاى اوليه، دستگاه آتش نشانى و... داشته باشيم و در نهايت يك قبض ۱۵۰ هزار تومانى عوارض به دستت مى دهند يكى هم نيست بگويد حمايت از اين باشگاه ها حمايت از اهداف كلى جامعه است، چون با وجود وضعيت فعلى جامعه به ويژه با وجود محدوديت هايى كه براى دخترها وجود دارد، ورزش مى تواند نقش مهمى در جلوگيرى از آلودگى جوانان ايفا كند.
سليمى مى افزايد: «تعديل كردن تمايلات جنسى، دورى ازاعتياد، بالا رفتن ظرفيت روحى و جسمى، تقويت اعتماد به نفس و عزت نفس جوانان مى تواند بارى از مشكلات اصلى جامعه را چه از نظرمادى و چه از نظر معنوى بردارد».
پاهايت ديگر توان جابه جا كردن جسمت را ندارد، حرف بالا رفتن از پله ها را كه اصلاً نزن، لباس شبى كه پارسال به قيمت نجومى خريدى وحالا در تنت زار مى زند، جاى هيچ حرف و حديثى جز يك واژه باقى نمى گذارد؛ ورزش.