هشدار سازمان بازرسی به تخلف‌ها (1) [ December 21, 2006 ]
ایسکانیوز ـ سازمان بازرسی کل کشور با ارائه گزارشی از آلودگی مرگبار هوای تهران نسبت به نقش سازمان های ذی ربط در گسترش این معضل هشدار داد. به گزارش دریافتی گروه حوادث ایسکانیوز، بازرسان سازمان بازرسی کل کشور از تساهل نهادهای ذیربط درباره آلودگی هوای تهران انتقاد کردند.آنان می‌گویند: آلودگی هوا به‌عنوان یک 'معضل ملی' و تهدیدی جدی علیه سلامت انسان‌ها و محیط زیست، تحت تأثیر عواملی همچون: آلایندگی بیش از حد مجاز مراکز صنعتی و میلیون‌ها دستگاه خودرو ، عدم جدیت دستگاه‌های ذیربط در اجرای وظایف ‌محوله، پراکندگی مدیریت‌ شهری و معضل ترافیک،فقدان ساختار اجرایی مناسب جهت نظارت وکنترل بر روند رو به تزاید این پدیده مخاطره آمیز، موجب شده تا شهر تهران در ردیف یکی از آلوده‏ترین شهرهای دنیا قرار گیرد. در این گزارش با اشاره به جایگاه وسائط نقلیه و مراکز صنعتی در ایجاد انواع آلاینده‌ها آمده :براساس بررسی‌های انجام شده، تردد میلیون‌ها دستگاه وسائط نقلیه در تهران، افزوده شدن سالانه بیش از 500 هزار دستگاه وسائط نقلیه(خودرو ، موتوسیکلت و ...) در سال‌های اخیر و افزایش 100 درصدی شمار خودروها در تهران طی سال های 1383- 1379 و مصرف روزانه میلیون‌ها لیتر انواع سوخت ، سالانه 3/2 میلیون تن انواع آلاینده را وارد هوای تهران ‌می‌کند، به نحوی‌که قریب 80% آلودگی هوای تهران مربوط به وسائط نقلیه است. از سوی دیگر استقرار 35 درصد واحدهای صنعتی ، تولیدی و خدماتی کشور در تهران و حومه آن که بالغ بر540 هزار واحد می‌باشد، شهر تهران را تبدیل به یکی از آلوده‏ترین شهرهای دنیا کرده ،به نحوی‌که از هفت ماه سال 1384 ، 51 روز آن ناسالم بوده است. متأسفانه این وضعیت نگران‌کننده مختص به تهران نبوده و براساس شاخص‌های پایداری ، محیط زیست ایران دربین 146 کشور جهان در ردیف 132 قراردارد و میزان این آلاینده‌ها 2/8 برابر استاندارد جهانی است. کارشناسان سازمان بازرسی در این گزارش نقش مؤثر گسترش ناوگان عمومی در مقابله با آلودگی هوا را مورد اشاره قرار داده و آورده اند:بررسی‌های کارشناسان سازمان بازرسی‌کل‌کشور حاکی‌است با وجود اینکه سرانه آلودگی 'اتوبوس' با 'سواری' تقریباً یکسان است اما مشکلات موجود در ساماندهی و بهبود وضعیت ترافیک و ناکارآمدی حمل و نقل عمومی(از جمله : ناکافی و فرسوده بودن ناوگان حمل و نقل عمومی ، نهادینه نشدن فرهنگ استفاده از وسیله نقلیه عمومی، افزایش آلودگی به‌علت گازسوز نبودن کلیه اتوبوس‏های شرکت واحدو سایر وسائط نقلیه عمومی)، مانعی برای بهبود حمل و نقل شهری و کاهش آلودگی هوا به شمار می‌رود. بررسی‌ها نشان می‌دهد گر چه میزان آلایندگی موتو سیکلت‏ به مراتب بیش از خودرو است (میزان منواکسید کربن تولیدی موتورسیکلت تقریباً 12 برابر خودرو اعلام شده)،با این وجود تولید(مونتاژ) انواع موتو سیکلت با استفاده از قطعه‌های ارزان قیمت ، بی‏کیفیت و فاقد استاندارد چینی که از آلایندگی بالایی هم برخوردار هستند ، در سالهای اخیر شتاب فزاینده‌ای داشته ، به نحوی که در سال 1384 بطور متوسط روزانه 22600 دستگاه موتو‌سیکلت در کشور تولید شد. گزارش ایسکانیوز می‌افزاید: آلایندگی خودروهای فرسوده از دیگر مسایلی است که کارشناسان سازمان نسبت به آن هشدار داده‌اند: به‌ جهت آنکه مصرف سوخت خودروهای فرسوده سه برابر خودروهای جدید و میزان آلایندگی آن‌ها چندین برابر می‌باشد، لذا سهم خودروهای فرسوده در آلودگی هوای تهران نیز قابل‌تأمل است. آمار نشان می‌دهد در تمامی کشور، 2/5 میلیون خودرو فرسوده بالای 10 سال و 6/1 میلیون خودرو بالای 20 سال عمر تردد دارند. همچنین درباره اقدام‌های انجام شده در جمع آوری خودروهای فرسوده و چالش‌های پیش روی آن آمده است: بر اساس مصوبه 2/5/1384 هیأت وزیران ، باید200 هزار دستگاه خودرو فرسوده در سال 1384 از رده خارج ‏می‌شد و تا سال 88 هر سال 100 هزار خودرو نسبت به سال گذشته به این میزان اضافه شد که بدین ترتیب درسال‌های 88-84 ، دو میلیون خودروی فرسوده باید از رده خارج شود. لیکن به‌دلیل وجود اشکالی‌هایی از جمله ' تعیین نشدن دستگاهی به عنوان متولی این امر مهم' و تشکیل یک کمیته که به دلیل ناهماهنگی‌ها کارآیی لازم را نداشته و دست آخر با تحقق 20 درصد از این برنامه در سال 1384، کمتر از 40 هزار دستگاه خودرو فرسوده از رده خارج شده است. با توجه به مشکلاتی ‌که در ' تأمین منابع مالی کافی ، ساختار اجرایی اقدام فوق، فضای مناسب ، تجهیزهای اسقاط و نیروی کار مورد نیاز وجود دارد ، امکان تحقق کامل این مصوبه ناممکن به نظر می‏رسد. البته تا زمانی که نگهداری خودروهای فرسوده به دلایلی همچون ارزان بودن سوخت و تعیین نشدن عوارض بالا دارای توجیه اقتصادی باشد،نمی توان به موفقیت این طرح امیدوار بود. گزارش ایسکانیوز اضافه می‌کند: درعین حال طرح انتقال صنایع آلوده کننده محیط زیست به خارج از تهران در این گزارش مورد اشاره قرار گرفته و آمده ، برغم مصوبه 9/4/69 هیأت وزیران مبنی بر انتقال صنایع آلوده کننده و مزاحم محیط زیست شهر تهران به خارج از شهر ، باگذشت 16 سال ، تنها 30 درصد از آن اجرا نشده است و متاسفانه بسیاری از کارگاه‌ها همچنان در این محدوده فعالیت دارند. البته با تخصیص حدود 7200 هکتار برای طراحی و ساخت 17 شهرک صنعتی در اطراف تهران این روند تا حدی رو به بهبود است. مصرف بی رویه بنزین افزایش روز افزون تولید انواع خودرو در کشور و ارزان بودن قیمت بنزین نسبت به سایر کشورها ، نه‌تنها زمینه ساز مصرف بی‌رویه آن و ایجاد آلودگی رو به تزاید شده، بلکه انگیزه بهبود کیفیت سوخت خودروها که هزینه قابل‌توجهی برای تولیدکنندگان خودرو دارد را پایین آورده است. نبود توجه جدی به جایگزینی 'سوخت گاز' در خودروها و مراکز صنعتی از آنجاکه ایران دارای دومین ذخایر گاز طبیعی جهان بوده و دارای شبکه گسترده خطوط توزیع گاز است ،به همین خاطر جایگزینی سوخت گاز با سوخت‏هایی مانند بنزین و گازوئیل در کاهش مصرف سوخت خودرو و مراکز صنعتی در کاهش آلودگی هوا نقش به سزایی دارد. از سوی دیگر با وجود تأکید بر خرید خودروهای گاز سوز از سوی دستگاههای اجرایی ، بعضاً دستگاه‏های دولتی به این امر توجه نکردند،به طوریکه حتی سازمان حفاظت محیط زیست در سال‌های 1384 و 1385 خودروهایی خرید که هیچکدام دوگانه‏سوز نبوده است . البته اقدام محدودی از‌ جمله گازسوز کردن 1500 دستگاه تاکسی ، تولید کارخانه‏ای خودروهای سواری دوگانه‌سوز ،گازسوز کردن روزانه 500 دستگاه خودرو ، ساخت جایگاه‌های سوخت‌رسانی برای جایگزینی گاز به جای بنزین صورت گرفته که تناسبی با میزان کاهش آلودگی هوا ندارد.